Reklama
  • Środa, 3 lutego (15:05)

    O uszkodzeniu zastawki mitralnej

Do operacji kwalifikuje się chorych z wykrytą w echokardiografii frakcją wyrzutową serca poniżej 50 proc.

Czterdziestoletnia pani Ewa zdecydowała się pójść do kardiologa, bo zaniepokoił ją spadek formy fizycznej. Skarżyła się na bóle w klatce piersiowej i duszności pojawiające się już po niewielkim wysiłku, dziwne kołatania serca, nocne napady kaszlu i obrzęki wokół kostek.

W trakcie badania stwierdziłam, że pacjentka ma powiększoną wątrobę, a zapis EKG wskazywał na przeciążenie lewej komory serca. Zleciłam echo serca, czyli USG tego narządu. Opisano w nim znaczne powiększenie lewej komory i przedsionka oraz znaczną niedomykalność zastawki mitralnej między lewym przedsionkiem i lewą komorą.

Reklama

Frakcja wyrzutowa lewej komory, czyli ilość krwi wyrzucanej z komory w czasie skurczu, wynosiła zaledwie 35 proc. U pacjentki rozpoznano niedomykalność zastawki mitralnej dużego stopnia i niewydolność serca.

Obieg mały i duży

Serce człowieka składa się z dwóch przedsionków i dwóch komór, przy czym lewy przedsionek połączony jest bezpośrednio z lewą komorą, a prawy przedsionek z prawą komorą. Tworzą one dwa odrębne, ściśle oddzielone układy, czasem nazywane lewym i prawym sercem.

Do prawego przedsionka trafia krew zebrana przez żyły obwodowe z tkanek. Stamtąd pompowana jest do prawej komory, z której tętnicą płucną trafia do płuc. Potem, natlenowana, żyłą płucną płynie do lewego przedsionka, który pompuje ją do lewej komory. Ta wypycha krew z serca do tętnic, którymi trafia do tkanek.

Aby krew płynęła zawsze w tym samym kierunku, serce zaopatrzone jest w cztery zastawki, zapobiegające jej cofaniu się. Dwie pierwsze znajdują się między przedsionkami i komorami, przy czym lewa zastawka nazywana jest dwudzielną (inaczej mitralną), a prawa trójdzielną (nazwy pochodzą od ilości płatków w obu zastawkach). Zapobiegają one cofaniu się krwi z komór do przedsionków przy skurczu komór.

Dwie pozostałe zastawki znajdują się w ujściach tętnic z komór i zapobiegają cofaniu się z nich krwi do komór w czasie ich rozkurczu. Niedomykalność zastawek jest efektem uszkodzenia ich struktur.

Skąd ten problem?

Najczęściej uszkodzeniu ulega zastawka mitralna. Jej niedomykalność powoduje, że część krwi, która miała zostać wypompowana z serca do dużego obiegu – do aorty i tkanek – cofa się do lewego przedsionka. Ten ulega stopniowemu powiększeniu i przeciążeniu. Zwiększona ilość krwi w przedsionku trafia później do lewej komory, która – przeciążona – też stopniowo się powiększa, co prowadzi do jeszcze większego poszerzenia zastawki i nasilenia niedomykalności. Tak powstaje błędne koło.

Skutkiem jest coraz większe uszkodzenia serca. Niedomykalność zastawki mitralnej przez długi czas może przebiegać bezobjawowo. Jednak z czasem pojawiają się sygnały niewydolności lewokomorowej. To przede wszystkim spadek wydolności przy coraz mniejszym wysiłku, kołatania będące wyrazem zaburzeń rytmu serca, bóle w klatce piersiowej i duszności. Obrzęki nóg to wynik zastoju krwi w układzie żylnym – przeciążone serce nie jest w stanie przepompować odpowiedniej jej ilości. Charakterystyczny jest kaszel pojawiający się w pozycji leżącej.

Najważniejsza dla rozpoznania jest echokardiografia – USG serca. Pozwala ona ocenić stopień powiększenia lewej komory i przedsionka oraz stopień niedomykalności zastawki. Pomocny bywa też RTG klatki piersiowej, wykrywający powiększenie lewej połowy serca.

Leki czy operacja?

Leczenie niedomykalności zastawki mitralnej zależy od stopnia zaawansowania zmian i objawów klinicznych. W lżejszych przypadkach możliwe jest leczenie zachowawcze – podawanie leków moczopędnych rozszerzających naczynia krwionośne i zmniejszających obciążenie serca. Podaje się leki przeciwzakrzepowe i przeciwarytmiczne.

Chorych z objawami klinicznymi i z frakcją wyrzutową serca w echokardiografii poniżej 50 proc. kwalifikuje się do wszczepienia sztucznej zastawki. Decyzję o operacji podejmuje kardiolog (kardiochirurg). Przed zabiegiem powinna zostać wykonana koronarografia (ocena tętnic wieńcowych), echo serca, RTG klatki piersiowej. Pacjent przyjąć szczepionkę przeciw WZW B i poddać się badaniom laboratoryjnym, w tym oznaczeniu grupy krwi.

Zabieg wykonuje się na sali operacyjnej w znieczuleniu ogólnym. W jego trakcie rozcina się mostek, a krążenie podłącza do specjalnej aparatury, która przejmuje funkcję serca (krążenie pozaustrojowe). To konieczne, gdyż w trakcie operacji serce zostaje rozcięte.

Chirurg usuwa chorą zastawkę, a w jej miejsce wszywa nową. Serce zaszywa się, przywraca normalne krążenie i zamyka klatkę piersiową. Zabieg trwa kilka godzin. Po operacji pacjent trafia do sali intensywnego nadzoru. Zwykle wybudzany jest tego samego dnia. Później czeka go kilkutygodniowa rehabilitacja.

Po zabiegu

Rodzaj i intensywność aktywności fizycznej skonsultuj z lekarzem – nie każdy wysiłek jest wskazany. Bierzesz leki przeciwkrzepliwe? Unikaj skaleczeń. Zmień złe nawyki – rzuć palenie, unikaj alkoholu, stosuj odpowiednią dietę. Jeśli chcesz wyjechać, skonsultuj się z lekarzem. Sprawdź, czy na miejscu otrzymasz pomoc w razie komplikacji. Zaopatrz się w zapas leków, zawsze noś przy sobie telefon komórkowy.

Rodzaje zastawek

Obecnie stosuje się dwa rodzaje zastawek. Sztuczne, z metali i tworzyw, są trwalsze, ale przepływ krwi jest w nich mniej naturalny. Przeszły one zresztą długą drogę rozwoju od czasu ich wynalezienia w latach 60. XX w. Pierwsze z nich – kulko- we i dyskowe – były mało skuteczne. Dziś stosuje się zastawki zawiasowe, z dwoma uchylnymi płatkami. Przepływ krwi jest w nich najbardziej zbliżony do naturalnego, jednak są one obarczone niewielką konstrukcyjną niedomykalnością.

Zastawki biologiczne uzyskuje się od zwierząt (najczęściej świni, która jest genetycznie zbliżona do człowieka). Ich wada? Niska trwałość, a im młodszy pacjent, tym większe ryzyko uszkodzenia. Przy wyborze zastawki brane są pod uwagę preferencje chorego, ale też możliwość stosowania leczenia przeciwkrzepliwego (u osób, u których leczenie takie nie jest możliwe, stosuje się za- stawki biologiczne), choroby zwiększające ryzyko uszkodzenia zastawki biologicznej (nadczynność przytarczyc, choroby nerek).

Nasz ekspert dr Maria Gębczyńska, kardiolog: Przyczyną uszkodzenia zastawek bywa choroba reumatyczna, nadciśnienie tętnicze, miażdżyca, zapalenie wsierdzia. Uszkodzenie zastawki aortalnej – efektem tętniaka tej tętnicy, a dwudzielnej i trójdzielnej – zawału serca.

Życie na gorąco
Więcej na temat:serce | USG | rtg | rodzaje | leczenie | leki | obieg | Maria | chirurg | Maria | Electronic Arts | EKG

Zobacz również

  • Serce pompuje krew bez przerwy, od urodzenia do śmierci. Jednak bywa, że samo przyspiesza lub zwalnia, a wtedy źle się czujemy. więcej

Twój komentarz może być pierwszy

Zapoznaj się z Regulaminem
Wypełnienie pól oznaczonych * jest obowiązkowe.