Reklama
  • Środa, 3 lutego 2016 (15:05)

    O uszkodzeniu zastawki mitralnej

Do operacji kwalifikuje się chorych z wykrytą w echokardiografii frakcją wyrzutową serca poniżej 50 proc.

Czterdziestoletnia pani Ewa zdecydowała się pójść do kardiologa, bo zaniepokoił ją spadek formy fizycznej. Skarżyła się na bóle w klatce piersiowej i duszności pojawiające się już po niewielkim wysiłku, dziwne kołatania serca, nocne napady kaszlu i obrzęki wokół kostek.

W trakcie badania stwierdziłam, że pacjentka ma powiększoną wątrobę, a zapis EKG wskazywał na przeciążenie lewej komory serca. Zleciłam echo serca, czyli USG tego narządu. Opisano w nim znaczne powiększenie lewej komory i przedsionka oraz znaczną niedomykalność zastawki mitralnej między lewym przedsionkiem i lewą komorą.

Reklama

Frakcja wyrzutowa lewej komory, czyli ilość krwi wyrzucanej z komory w czasie skurczu, wynosiła zaledwie 35 proc. U pacjentki rozpoznano niedomykalność zastawki mitralnej dużego stopnia i niewydolność serca.

Obieg mały i duży

Serce człowieka składa się z dwóch przedsionków i dwóch komór, przy czym lewy przedsionek połączony jest bezpośrednio z lewą komorą, a prawy przedsionek z prawą komorą. Tworzą one dwa odrębne, ściśle oddzielone układy, czasem nazywane lewym i prawym sercem.

Do prawego przedsionka trafia krew zebrana przez żyły obwodowe z tkanek. Stamtąd pompowana jest do prawej komory, z której tętnicą płucną trafia do płuc. Potem, natlenowana, żyłą płucną płynie do lewego przedsionka, który pompuje ją do lewej komory. Ta wypycha krew z serca do tętnic, którymi trafia do tkanek.

Aby krew płynęła zawsze w tym samym kierunku, serce zaopatrzone jest w cztery zastawki, zapobiegające jej cofaniu się. Dwie pierwsze znajdują się między przedsionkami i komorami, przy czym lewa zastawka nazywana jest dwudzielną (inaczej mitralną), a prawa trójdzielną (nazwy pochodzą od ilości płatków w obu zastawkach). Zapobiegają one cofaniu się krwi z komór do przedsionków przy skurczu komór.

Dwie pozostałe zastawki znajdują się w ujściach tętnic z komór i zapobiegają cofaniu się z nich krwi do komór w czasie ich rozkurczu. Niedomykalność zastawek jest efektem uszkodzenia ich struktur.

Skąd ten problem?

Najczęściej uszkodzeniu ulega zastawka mitralna. Jej niedomykalność powoduje, że część krwi, która miała zostać wypompowana z serca do dużego obiegu – do aorty i tkanek – cofa się do lewego przedsionka. Ten ulega stopniowemu powiększeniu i przeciążeniu. Zwiększona ilość krwi w przedsionku trafia później do lewej komory, która – przeciążona – też stopniowo się powiększa, co prowadzi do jeszcze większego poszerzenia zastawki i nasilenia niedomykalności. Tak powstaje błędne koło.

Skutkiem jest coraz większe uszkodzenia serca. Niedomykalność zastawki mitralnej przez długi czas może przebiegać bezobjawowo. Jednak z czasem pojawiają się sygnały niewydolności lewokomorowej. To przede wszystkim spadek wydolności przy coraz mniejszym wysiłku, kołatania będące wyrazem zaburzeń rytmu serca, bóle w klatce piersiowej i duszności. Obrzęki nóg to wynik zastoju krwi w układzie żylnym – przeciążone serce nie jest w stanie przepompować odpowiedniej jej ilości. Charakterystyczny jest kaszel pojawiający się w pozycji leżącej.

Najważniejsza dla rozpoznania jest echokardiografia – USG serca. Pozwala ona ocenić stopień powiększenia lewej komory i przedsionka oraz stopień niedomykalności zastawki. Pomocny bywa też RTG klatki piersiowej, wykrywający powiększenie lewej połowy serca.

Leki czy operacja?

Leczenie niedomykalności zastawki mitralnej zależy od stopnia zaawansowania zmian i objawów klinicznych. W lżejszych przypadkach możliwe jest leczenie zachowawcze – podawanie leków moczopędnych rozszerzających naczynia krwionośne i zmniejszających obciążenie serca. Podaje się leki przeciwzakrzepowe i przeciwarytmiczne.

Chorych z objawami klinicznymi i z frakcją wyrzutową serca w echokardiografii poniżej 50 proc. kwalifikuje się do wszczepienia sztucznej zastawki. Decyzję o operacji podejmuje kardiolog (kardiochirurg). Przed zabiegiem powinna zostać wykonana koronarografia (ocena tętnic wieńcowych), echo serca, RTG klatki piersiowej. Pacjent przyjąć szczepionkę przeciw WZW B i poddać się badaniom laboratoryjnym, w tym oznaczeniu grupy krwi.

Zabieg wykonuje się na sali operacyjnej w znieczuleniu ogólnym. W jego trakcie rozcina się mostek, a krążenie podłącza do specjalnej aparatury, która przejmuje funkcję serca (krążenie pozaustrojowe). To konieczne, gdyż w trakcie operacji serce zostaje rozcięte.

Chirurg usuwa chorą zastawkę, a w jej miejsce wszywa nową. Serce zaszywa się, przywraca normalne krążenie i zamyka klatkę piersiową. Zabieg trwa kilka godzin. Po operacji pacjent trafia do sali intensywnego nadzoru. Zwykle wybudzany jest tego samego dnia. Później czeka go kilkutygodniowa rehabilitacja.

Po zabiegu

Rodzaj i intensywność aktywności fizycznej skonsultuj z lekarzem – nie każdy wysiłek jest wskazany. Bierzesz leki przeciwkrzepliwe? Unikaj skaleczeń. Zmień złe nawyki – rzuć palenie, unikaj alkoholu, stosuj odpowiednią dietę. Jeśli chcesz wyjechać, skonsultuj się z lekarzem. Sprawdź, czy na miejscu otrzymasz pomoc w razie komplikacji. Zaopatrz się w zapas leków, zawsze noś przy sobie telefon komórkowy.

Rodzaje zastawek

Obecnie stosuje się dwa rodzaje zastawek. Sztuczne, z metali i tworzyw, są trwalsze, ale przepływ krwi jest w nich mniej naturalny. Przeszły one zresztą długą drogę rozwoju od czasu ich wynalezienia w latach 60. XX w. Pierwsze z nich – kulko- we i dyskowe – były mało skuteczne. Dziś stosuje się zastawki zawiasowe, z dwoma uchylnymi płatkami. Przepływ krwi jest w nich najbardziej zbliżony do naturalnego, jednak są one obarczone niewielką konstrukcyjną niedomykalnością.

Zastawki biologiczne uzyskuje się od zwierząt (najczęściej świni, która jest genetycznie zbliżona do człowieka). Ich wada? Niska trwałość, a im młodszy pacjent, tym większe ryzyko uszkodzenia. Przy wyborze zastawki brane są pod uwagę preferencje chorego, ale też możliwość stosowania leczenia przeciwkrzepliwego (u osób, u których leczenie takie nie jest możliwe, stosuje się za- stawki biologiczne), choroby zwiększające ryzyko uszkodzenia zastawki biologicznej (nadczynność przytarczyc, choroby nerek).

Nasz ekspert dr Maria Gębczyńska, kardiolog: Przyczyną uszkodzenia zastawek bywa choroba reumatyczna, nadciśnienie tętnicze, miażdżyca, zapalenie wsierdzia. Uszkodzenie zastawki aortalnej – efektem tętniaka tej tętnicy, a dwudzielnej i trójdzielnej – zawału serca.

Życie na gorąco
Więcej na temat:serce | USG | rtg | rodzaje | leczenie | leki | obieg | Maria | chirurg | Maria | Electronic Arts | EKG

Zobacz również

  • Moja żona zemdlała w czasie świąt. Lekarz pogotowia stwierdził arytmię. Czy to poważna choroba? Czy żonie grozi zawał? Nazwą arytmii określa się zaburzenia rytmu serca. Gdy przyspiesza ono do... więcej

Twój komentarz może być pierwszy

Zapoznaj się z Regulaminem
Wypełnienie pól oznaczonych * jest obowiązkowe.